ขมิ้นชันเป็นเครื่องเทศสีเหลืองที่คนไทยคุ้นเคยมาตั้งแต่ในครัว ทั้งแกงเหลือง ไก่ทอดขมิ้น และข้าวหมกไก่ ปัจจุบันคนหันมาใช้ผงขมิ้นชันในเครื่องดื่มและอาหารประจำวันมากขึ้น บทความนี้สรุปว่าขมิ้นชันคืออะไร ต่างจากขมิ้นชนิดอื่นอย่างไร และใช้อย่างไรให้เหมาะ

ขมิ้นชัน คืออะไร

ขมิ้นชัน (Turmeric) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Curcuma longa เป็นพืชตระกูลเดียวกับขิง ส่วนที่นำมาใช้คือเหง้าใต้ดิน เนื้อในมีสีเหลืองส้มเข้ม กลิ่นหอมเฉพาะตัว รสขมอ่อนและเผ็ดร้อนเล็กน้อย เหง้าสดนำไปฝานตากแห้งแล้วบดเป็นผง ได้เป็นผงขมิ้นชันที่ใช้ปรุงอาหารและผสมเครื่องดื่ม

ขมิ้นชัน ขมิ้นอ้อย ขมิ้นขาว ต่างกันอย่างไร

คำว่า “ขมิ้น” ในภาษาไทยใช้เรียกพืชหลายชนิดในสกุลเดียวกัน ทำให้หลายคนสับสน

ขมิ้นชัน เหง้าเล็ก เนื้อสีเหลืองส้มเข้ม เป็นชนิดที่ใช้ทำผงขมิ้นและใส่อาหารมากที่สุด
ขมิ้นอ้อย เหง้าใหญ่กว่า เนื้อสีเหลืองอ่อนกว่า นิยมใช้ภายนอก เช่น ทาผิว
ขมิ้นขาว เนื้อสีขาวนวล กลิ่นคล้ายมะม่วง จึงเรียกอีกชื่อว่า ขมิ้นมะม่วง นิยมกินสดเป็นผักจิ้ม

เคอร์คูมิน สารสีเหลืองในขมิ้นชัน

สีเหลืองของขมิ้นชันมาจากสารกลุ่มเคอร์คูมินอยด์ (Curcuminoids) ซึ่งมีเคอร์คูมิน (Curcumin) เป็นตัวหลัก เป็นสารที่มีการศึกษาวิจัยกันมาก เคอร์คูมินละลายในไขมันได้ดีกว่าละลายในน้ำ และร่างกายดูดซึมได้ค่อนข้างน้อยเมื่อกินเดี่ยวๆ

เคล็ดลับที่คนนิยมใช้คือกินขมิ้นชันพร้อมอาหารที่มีไขมัน เช่น นม กะทิ หรือน้ำมันในการปรุง และเติมผงพริกไทยดำเล็กน้อย เพราะสารไพเพอรีน (Piperine) ในพริกไทยดำช่วยให้ร่างกายดูดซึมเคอร์คูมินได้มากขึ้น ตำราอาหารอินเดียและเมนูโกลเด้นมิลค์จึงมักใส่ขมิ้นคู่กับพริกไทยดำ

วิธีใช้ผงขมิ้นชันในชีวิตประจำวัน

โกลเด้นมิลค์ (Golden Milk) นมอุ่น 1 แก้ว ผงขมิ้นชัน 1/2 ช้อนชา พริกไทยดำ 1 หยิบมือ เติมอบเชยหรือขิงและน้ำผึ้งตามชอบ คนให้เข้ากัน
ปรุงอาหาร ใส่ในแกงเหลือง ซุป ไข่เจียว ผัดผัก หรือหมักไก่ก่อนทอด ช่วยเพิ่มสีและกลิ่น
หุงข้าวขมิ้น ใส่ผงขมิ้นชันประมาณ 1/2 ช้อนชา ต่อข้าวสาร 2 ถ้วย พร้อมน้ำมันเล็กน้อย จะได้ข้าวสีเหลืองสวย
สมูทตี้ ปั่นรวมกับกล้วย มะม่วง หรือสับปะรด และนมหรือโยเกิร์ต

สำหรับการใช้ในอาหารทั่วไป ปริมาณประมาณ 1/2 ถึง 1 ช้อนชาต่อวันเป็นระดับที่ใช้กันในครัว ไม่จำเป็นต้องกินปริมาณมาก

วิธีเลือกซื้อผงขมิ้นชัน

สีเหลืองส้มเข้มสม่ำเสมอ ไม่ซีดจนออกน้ำตาล
กลิ่นหอมเฉพาะของขมิ้น ไม่มีกลิ่นอับหรือกลิ่นสาบ
ส่วนผสมเป็นขมิ้นชัน 100% ไม่ผสมแป้ง ไม่แต่งสี
มีเลข อย. และวันผลิตชัดเจน เพราะผงขมิ้นที่ผลิตใหม่จะหอมกว่า

วิธีเก็บรักษา

เก็บในภาชนะปิดสนิท ไว้ในที่แห้ง ไม่โดนแดดและความร้อน ใช้ช้อนแห้งตักทุกครั้งเพื่อกันผงจับตัวเป็นก้อน และควรระวังเวลาใช้ เพราะสีขมิ้นติดเสื้อผ้าและภาชนะพลาสติกได้ง่าย

ข้อควรระวัง

ผู้ที่มีนิ่วในถุงน้ำดีหรือท่อน้ำดีอุดตัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
ผู้ที่ใช้ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด หรือกำลังจะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินในปริมาณมากเป็นประจำ
หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ควรใช้ในปริมาณที่ใช้ปรุงอาหารตามปกติ
บางคนอาจรู้สึกระคายเคืองกระเพาะเมื่อกินปริมาณมากตอนท้องว่าง ควรกินพร้อมอาหาร

ผงขมิ้นชัน ไร่พระจันทร์

ผงขมิ้นชัน ไร่พระจันทร์ บดจากขมิ้นชันล้วน ไม่แต่งสี ไม่แต่งกลิ่น ไม่ใส่สารกันเสีย ผลิตใหม่ทุกเดือนและมีเลข อย. มีให้เลือกทั้งกระปุก 100 กรัม และแพ็คถุง 1 กิโลกรัม

ขมิ้นชัน คืออะไร ต่างจากขมิ้นอื่นอย่างไร และวิธีใช้ผงขมิ้นชันในชีวิตประจำวัน